Stuntsupers (2009)

gepubliceerd 30-08-2012 12:04, Laatste wijziging: 30-08-2012 12:04

Grote supermarkten nemen een steeds prominentere plek in als retailer van kleding. Omdat de bedrijfsmodellen van deze supermarkten gericht zijn op lage kosten, lage winstmarges hebben en op prijs concurreren is er een enorme druk om kosten te besparen. Deze druk wordt doorgegeven aan de fabrikanten die deze druk vervolgens leggen op de schouders van de kledingarbeidsters.

In februari 2009 lanceerde de Schone Kleren Campagne een nieuw rapport - "Cashing In" - over de arbeidsomstandigheden van de mensen die Aldi en Lidl’s kleding maken. Het zijn vooral vrouwen, en ze verdienen (veel) te weinig om van te kunnen leven. In Bangladesh heb je minstens €48 per maand nodig om te kunnen leven; bij een Aldi-leverancier wordt €13,50 betaald. De stuntsupermarkten Aldi en Lidl (en internationaal ook Tesco, Carrefour en Wal-Mart) werden gevraagd stappen te zetten om ervoor te zorgen dat er alleen nog maar kleding wordt verkocht die onder goede arbeidsomstandigheden zijn gemaakt.

Naar aanleiding van het rapport werden Kamervragen gesteld aan de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris van Economische Zaken. Leden van de SP en ChristenUnie vroegen ondermeer of er een openbaar beroep kan worden gedaan op deze bedrijven om arbeidsomstandigheden bij hun leveranciers te verbeteren en of overheidsinstellingen zelf bij stuntsupers inkopen. De beantwoording door deze bewindslieden zorgde voor verbazing bij de

Kledingarbeiders hebben volgens VN’s Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) recht op een leefbaar loon – een inkomen dat in hun basisbehoeftes en die van hun families voorziet – en een gemiddelde werkweek van maximaal 48 uur. Het onderzoek laat zien dat dit recht van ze wordt afgepakt. Ten eerste zijn de lonen zo laag dat de arbeiders geen kans hebben een leefbaar loon te verdienen, hoe hard ze ook werken.Ten tweede worden ze van hun vrije tijd beroofd door managers die hen dwingen tot overwerk. Van de tien onderzochte bedrijven in Bangladesh had geen enkele een werkweek van minder dan 60 uur; meer dan de helft ging hier overheen, en in vier gevallen was de gemiddelde werkweek zelfs meer dan 80 uur. Ten derde worden ze niet eens betaald voor de extra uren die ze draaien. Waar wij hier in het Westen voor overwerk een hoger uurloon ontvangen dan normaal, krijgen ze er in de onderzochte fabrieken vaak helemaal niks voor.

“Ik voel me zo ziek en moe na een dag werken, dat ik de volgende dag niet wil gaan. Maar de honger laat geen ruimte om me ziek te voelen: de gedachte aan een lege maag zorgt ervoor dat ik al het andere vergeet. We werken om geen honger te hebben.” – Vrouwelijke arbeider bij een leverancier van Walmart en Carrefour in Bangladesh.

De grote druk op fabrieken om snel en goedkoop te produceren leidt tot slechte lonen en beroerde arbeidsomstandigheden, onderdrukking van vakbonden en een gebrek aan arbeidszekerheid. Maar deze gevolgen zijn niet voor elke arbeider hetzelfde: vrouwen worden het hardst getroffen. De overgrote meerderheid van kledingarbeiders – ongeveer 80 % - is vrouw. Dit is geen toeval, maar het gevolg van discriminatie. Vrouwelijke arbeiders zijn oververtegenwoordigd in de slechter betaalde banen, en van de mensen met een “mindere” baan is voor vrouwen de kans groter op een veel te laag loon of gedwongen overwerk, omdat ze zwakker staan in de samenleving. Die schendingen hakken er nog eens extra in, omdat ze na het werk ook nog voor de hele familie moeten zorgen - als ze hun baan bij zwangerschap al mogen houden. Een positie die ervoor zorgt dat de vrouwen geen andere keuze hebben dan elke vorm van arbeid te accepteren – onder welke omstandigheden dan ook.

Een leefbaar loon en goede behandeling van vrouwen hangen samen met andere belangrijke arbeidsrechten, zoals het recht op vakbondsvrijheid en arbeidszekerheid. Om tot een structurele, duurzame verbetering van de positie van de arbeiders te komen, vragen we de stuntsupermarkten dan ook een totaalpakket aan samenhangende maatregelen in te voeren: een goede gedragscode aannemen, deze in de praktijk brengen, controleren en het aanpassen van hun inkooppraktijken op hun gedragscode.

De Stuntsupers-campagne maakt onderdeel uit van de breed gedragen Europese campagne 'Better Bargain'.