Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

gepubliceerd 09-06-2014 21:20, Laatste wijziging: 21-08-2014 13:35
De methodologie van dit onderzoek is als samenwerkingsproject door de Schone Kleren Campagne ontwikkeld met hulp van de Asia Floor Wage Alliance. We hopen dat de resultaten ertoe leiden dat bedrijven leren van het werk van anderen. Ook hopen we dat deze informatie de samenwerking tussen georganiseerde werknemersinitiatieven en merken stimuleert, zodat een leefbaar loon dichterbij komt. We willen benadrukken dat het onderzoek zich heeft beperkt tot het evalueren van beleid en activiteiten van bedrijven ten behoeve van het verhogen van lonen in fabrieken van leveranciers. De ranglijst houdt geen rekening met de werkelijke hoogte van de lonen. De informatie is niet door een onafhankelijk partij geverifieerd.
Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

Voorkant rapport 'Loon naar werken?'

De vragenlijst die de bedrijven kregen toegestuurd was rechtstreeks gebaseerd op het paper 'Roadmap to a living wage', die in 2011 is gepubliceerd door de Asia Floor Wage Alliance. Bedrijven werd gevraagd om zeer praktische en concrete informatie te leveren over hun activiteiten op diverse terreinen, van trainingen en aanmoedigingspremies tot benchmarks voor lonen en transparantie. Het doel was het verzamelen van praktische gegevens over genomen initiatieven voor een leefbaar loon. Het onderzoek richtte zich niet op beleid of ideologie, omdat we hebben ervaren dat deze aspecten niet vaak worden gedeeld met de rest van de toeleveringsketen.

Vijftig van de meest invloedrijke of strategisch belangrijke bedrijven die kleding verkopen in Europa werden benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. De vijfendertig voor Nederland relevant merken werden vervolgens in ons rapport opgenomen. Dit is een mix van retailers op het gebied van mode, sportkleding, budgetkleding en supermarkten. Ook werd een aantal luxe kledingmerken benaderd. Vijftien bedrijven reageerden niet op het onderzoek. Toch hebben we ook van deze bedrijven profielen opgesteld, aan de hand van algemeen beschikbare informatie.

De bedrijven zijn tussen juni en september 2013 benaderd met het verzoek om de vragenlijst in te vullen. We ontvingen hun respons tussen oktober en december 2013. Nadat alle informatie was gelezen en verwerkt, kreeg elk bedrijf een waardering volgens een lijst met criteria en een profiel waarin de voortgang op het gebied van leefbare lonen stond beschreven. De bedrijven kregen voorafgaand aan de publicatie de gelegenheid om te reageren op deze profielen en er correcties in aan te brengen. Tijdens deze fase stelden we ook enkele vervolgvragen ter verheldering van bepaalde punten. Waar nodig werden de profielen aangepast op basis van deze feedback.

De inzendingen van de bedrijven werden vergeleken met vooraf vastgestelde criteria en kregen een waardering van 1 tot 10 voor elk van de vier categorieën die volgens de Schone Kleren Campagne aangeven in welke mate bedrijven zich willen inzetten voor het recht op een leefbaar loon.

Reikwijdte van dit onderzoek

Volgens ons zijn de inspanningen van een bedrijf voor een leefbaar loon een goede indicatie van de betrokkenheid van dat bedrijf bij de rechten van werknemers in het algemeen. Vandaar dat we ons in dit onderzoek hebben beperkt tot één enkel onderwerp: het leefbaar loon. Activiteiten op het gebied van vrijheid van vakvereniging, inkooppraktijken en andere thema's zijn eveneens in aanmerking genomen, omdat deze in aanzienlijke mate bijdragen aan verandering.

Het onderzoek beperkt zich tot de rechten van werknemers die kleding maken voor grote retailers. Het behandelt niet de rechten van werknemers die goederen verkopen in Europese winkels, zoals katoenplukkers in Oezbekistan of werknemers die stof spinnen of verven in fabrieken. Ook factoren als het milieu en dierenrechten zijn buiten beschouwing gelaten. Het is mogelijk dat een aantal onderzochte bedrijven innovatieve activiteiten uitvoert op deze gebieden, maar die zijn voor dit onderzoek niet meegewogen.

Het is ook belangrijk om te vermelden dat een aantal bedrijven liet weten dat er activiteiten zijn gepland, maar dat de uitvoering ervan nog niet is begonnen. Deze activiteiten hebben geen beoordeling gekregen, omdat we onze evaluatie wilden baseren op veranderingen die al zijn bewerkstelligd. Voor zover van toepassing zijn deze toekomstplannen wel opgenomen in de profielen; we zullen de voortgang ervan bekend te maken via onze website zodra we er meer over horen

Toelichting profielen

De profielen in dit rapport zijn gebaseerd op informatie die we van de merken en retailers zelf hebben ontvangen, deels aangevuld met algemeen beschikbare informatie.

Let op: onze methodologie is niet volmaakt

Onze profielen kunnen zowel zijn gebaseerd op de initiatieven die individuen binnen bedrijven hebben vermeld in hun respons als op initiatieven die daadwerkelijk in de praktijk zijn gebracht. Dat is geen probleem, want transparantie en het nemen van verantwoordelijkheid voor andere stakeholders zijn belangrijke onderdelen van ethisch verantwoord werken. Niettemin is het voor de uiteindelijke beoordeling belangrijk om andere beschikbare informatiebronnen te raadplegen. We hebben hoe dan ook geprobeerd om alle informatie die is opgenomen in de profielen te toetsen bij hen die een meer gedetailleerde kennis hebben van de werkwijze van de betreffende bedrijven.

Waarderingen

We hebben elk bedrijf voorzien van een kleur en een infographic, zodat je kunt zien wat de voortgang van een bedrijf is op weg naar een leefbaar loon. Hoewel deze kleuren geen indicatie zijn van de daadwerkelijke lonen die de werknemers in de toeleveringsketen verdienen, maakt deze classificatie wel duidelijk welke bedrijven meer actie zijn gaan ondernemen om veranderingen teweeg te brengen.

Bedrijven hebben een waardering gekregen van 1 tot 10 in vier categorieën die allemaal bijdragen aan een degelijke strategie voor de invoering van een leefbaar loon. Het einde van het gekleurde gebied op elke as geeft deze waardering aan. In totaal waren er veertig punten te behalen. De algehele beoordeling van het bedrijf is aangegeven met een kleur volgens de onderstaande coderingen.

Kleurcoderingen

Stempel: bedrijven die niet reageerden op ons onderzoek of bedrijven die dit wel deden maar de vragenlijst niet invulden

Zwart: bedrijven die vrijwel niets doen om te garanderen dat werknemers een leefbaar loon krijgen

Rood: bedrijven die de noodzaak van een leefbaar loon onderkennen, maar er nauwelijks iets voor doen

Oranje: bedrijven die aangeven dat ze werken aan leefbare lonen, maar waarvan de oplossingen nog niet overtuigend zijn

Geel: bedrijven die zijn begonnen met initiatieven voor hogere lonen, maar nog niet genoeg doen

Groen: bedrijven die zich in aanzienlijke mate inzetten voor de betaling van een leefbaar loon en dit kunnen aantonen met inmiddels verhoogde lonen

Geen van de bedrijven heeft bereikt dat arbeiders die hun kleding produceren een leefbaar loon krijgen. Geen geen enkel bedrijf heeft voor dit onderzoek een 'groene' beoordeling gekregen.