Levi’s herhaalde jarenlang de belofte dat het de rechten van arbeiders in haar productieketen beschermt. Maar in werkelijkheid worden arbeiders die jeans voor Levi’s maken geconfronteerd met ontslag, intimidatie en geweld wanneer zij opkomen voor hun rechten.
In 2023 kwamen honderden arbeiders in een fabriek in het zuidoosten van Turkije in staking vanwege slechte arbeidsomstandigheden en schending van hun vakbondsrechten.
Wat volgde was een harde escalatie: ontslagen, intimidatie en politiegeweld.
Levi’s wist hiervan — maar hulp aan de getroffen arbeiders bleef uit. En dat terwijl op hun kleding stond dat deze “verantwoord gemaakt” was.
De Nederlandse wet beschermt consumenten tegen misleidende claims.
Daarom stappen wij naar de rechter. Samen met consumenten.
Met deze rechtszaak willen we aan Levi’s duidelijk maken dat zij niet zonder consequenties van alles kunnen beloven als ze dat niet waarmaken.
Funda, een van de vakbondsleiders: “We werden ontslagen omdat we gebruikmaakten van ons recht om ons te organiseren. We zijn thuis met zeven broers en zussen. Op een gegeven moment konden we geen eten meer kopen. We hebben hele moeilijke tijden doorgemaakt – zonder rust in ons gezin.”
Marene, een van de deelnemende consumenten: “Ik vind het schokkend en onbegrijpelijk dat Levi’s arbeiders zo behandelt en tegelijkertijd spreekt over ethisch produceren. Als ik dit eerder had geweten, dan had ik mijn spijkerbroek hier niet gekocht.”
Kort samengevat
Meer dan 400 arbeiders werden ontslagen na een staking
Arbeiders werden geconfronteerd met geweld en onderdrukking
Levi’s erkende de problemen, maar bleef stil toen getroffen arbeiders om hulp vroegen
Consumenten zijn mogelijk misleid door claims over werkomstandigheden
Daarom starten wij een rechtszaak in Nederland
Steun deze zaak en help druk zetten op Levi’s:
Hoog tijd voor een rechtvaardige transitie!
Voor ons laat deze zaak het belang zien van een transformatie naar een eerlijker en duurzamer systeem voor kledingproductie, waarin de rechten van kledingarbeiders centraal staan. In ons Manifest voor een Rechtvaardige Transitie (binnenkort beschikbaar) bepleiten we onder andere dat greenwashing en social washing moeten worden uitgebannen en dat arbeiders de vrijheid hebben om zich te organiseren in onafhankelijke vakbond. Als we dat samen bereiken, zouden zaken als deze niet langer kunnen voorkomen.
Mehmet Türkmen, leider van vakbond BİRTEK-SEN: “Levi’s houdt graag het imago hoog dat het wereldwijd arbeidsrechten respecteert. Maar in werkelijkheid keert Levi’s de arbeiders de rug toe.”
Veelgestelde vragen
Na de verwoestende aardbeving in februari 2023 in het zuidoosten van Turkije werd de regio zwaar getroffen, 50.000 mensen kwamen om het leven. In Şanlıurfa, waar de Özak-fabriek staat die produceert voor Levi’s, verslechterden de arbeidsomstandigheden aanzienlijk omdat het management geen rekening hield met persoonlijke omstandigheden van werknemers door de aardbeving.
Werknemers kregen te maken met:
extreem lange werkdagen
onvoldoende verlof
slechte werkomstandigheden en voeding
geen serieuze reactie op klachten over verlof of loonsverhogingen
In november 2023 escaleerde het conflict. Een groot deel van de werknemers sloot zich aan bij een onafhankelijke vakbond, BİRTEK-SEN, uit onvrede over de situatie. Een van hen, een jonge arbeidster en activist bij de vakbond BİRTEK-SEN (Unified Textile, Weaving and Leather Workers Union) werd ontslagen.
Daarna volgden stakingen van honderden arbeiders. Tijdens deze – vanuit de arbeiders vreedzame – stakingen werden zij bestookt met traangas, geslagen, met pepperspray bespoten en vastgehouden.
Het antwoord van de fabriek: massale ontslagen.
Meer dan 400 arbeiders verloren hun baan — een actie die wordt gezien als vergelding voor vakbondsactiviteit en stakingen.
Levi’s is de exclusieve afnemer van deze fabriek en heeft daarmee grote invloed. Volgens UN Guiding Principles en OESO-richtlijnen moet Levi’s schendingen in de keten aanpakken en herstellen.
Het merk:
erkende dat er sprake was van ernstige problemen
stelde dat dit een schending van hun eigen gedragscode (supplier code) was
beloofde actie te ondernemen
Maar in de praktijk gebeurde er iets anders:
er kwam geen effectieve oplossing voor de ontslagen arbeiders
Levi’s bleef produceren bij dezelfde fabriek en plaatste zelfs meer orders
er werden geen structurele verbeteringen afgedwongen
Door niets te doen terwijl het de macht wél heeft, draagt Levi’s de verantwoordelijkheid voor het in stand houden van de situatie.
De Schone Kleren campagne start samen met vier consumenten (eisers) een rechtszaak in Nederland op basis van het consumentenrecht.
Levi’s verkoopt jeans met de boodschap dat het bedrijf:
verantwoord produceert
arbeidsrechten respecteert
en misstanden in de keten voorkomt
Maar consumenten mogen niet misleid worden door zulke claims. Volgens Europese regels en de Leidraad Duurzaamheidsclaims van de Autoriteit Consument & Markt mogen bedrijven geen beeld scheppen dat duurzamer of eerlijker is dan in werkelijkheid wordt waargemaakt.
Onze eisen zijn daarom:
erkenning dat deze uitingen misleidend waren
stop op vergelijkbare claims in de toekomst
publieke rectificatie en uitleg over hoe Levi’s omgaat met de zaak in Turkije
De consumenten roepen Levi’s daarnaast op om verder te gaan dan simpelweg haar website en labels te veranderen. Zij verwachten van het merk dat het zorgt voor genoegdoening voor de getroffen arbeiders en een duurzame verbetering in de arbeidsomstandigheden in de fabrieken die voor Levi’s produceren.
Voorheen stelde het merk dat arbeiders in de hele keten worden beschermd en dat het merk hierin zelfs verder gaat dan alleen het beschermen van arbeidsrechten op de werkplek. In Nederland droegen jeans labels als “responsibly made”.
Levi’s benadrukt nog steeds haar kernwaarden en zegt leveranciers te selecteren op basis van sociale en milieustandaarden. Volgens haar eigen richtlijnen hanteert het bedrijf bovendien een “zero tolerance”-beleid: bij ernstige schendingen van arbeidsrechten grijpt het direct in en stopt het de samenwerking met fabrieken.
