Kleren Schoon? Leefbaar Loon! (2009)

gepubliceerd 30-08-2012 12:03, Laatste wijziging: 30-08-2012 12:03
De Schone Kleren Campagne sprak in 2009 naar aanleiding van onderzoeken in kledingfabrieken in India en Bangladesh een aantal grote Nederlandse kledingmerken aan over leefbaar loon erkend. Naar aanleding van de overdonderende aandacht voor het onderwerp leefbaar loon tijdens de campagne erkenden een aantal kledingmerken na een rondetafelgesprek het belang van leefbaar loon.

Het onderzoek
De Schone Kleren Campagne liet onderzoek uitvoeren naar de lonen en arbeidsomstandigheden van, voornamelijk vrouwelijke, kledingarbeiders in India en Bangladesh. Hierbij werden bijna 400 kledingarbeiders geïnterviewd die in 17 verschillende kledingfabrieken werken. De verhalen van al deze mensen zijn bijna identiek aan het verhaal dat Rumana ons vertelt. Kledingarbeiders in Bangladesh verdienen gemiddeld rond de 30 euro per maand waarvoor ze 85 uur in de week werken. In India zijn de lonen ongeveer net zo laag en werkweken van 78 uur zijn er  geen uitzondering.

De onderzochte fabrieken produceren allemaal voor Nederlandse kledingmerken als C&A, J.C. Rags, Miss Etam, M&S Mode, Prénatal en WE. Voorafgaand aan de campagne werd er met al deze merken contact opgenomen om te praten over over de manier waarop arbeidsomstandigheden in kledingfabrieken structureel verbeterd kunnen worden. De meeste merken zette in eerste instantie geen zichtbare stappen die ervoor zorgen dat de arbeidsomstandigheden van kledingarbeiders echt verbeteren. Ze vonden dat de systemen die ze momenteel hanteren voldoende zijn. De kledingmerken hebben een gedragscode die wordt gecontroleerd door middel van bezoeken aan de fabriek. Maar een arbeider vertelt over deze controles: “Het bezoek van een kledingmerk is als een festival. Het management vraagt ons mooie jurken aan te trekken. Maar we worden gedwongen om te liegen. We krijgen instructies over wat we moeten zeggen. Als je iets verkeerds zegt, zullen de klanten weggaan, wordt de fabriek gesloten en verlies je je baan.”

Kamervragen en ronde tafel

Vlak na de lancering van de campagne stelden GroenLinks, de PvdA en de SP Kamervragen hierover. De toenmalige staatssecretaris van Economische Zaken riep in zijn antwoorden de bedrijven en de SKC op, om samen te zoeken naar een aanpak om de arbeidsomstandigheden in kledingfabrieken te verbeteren. Mede hierdoor is er overleg op gang gekomen tussen de SKC en de Raad Nederlandse Detailhandel, de branchevereniging van het grootwinkelbedrijf. Daarvoor weigerde deze organisatie elke dialoog. Een vervolgstap van dit proces was het organiseren van een ronde tafel over leefbaar loon. De Schone Kleren Campagne organiseerde deze rondetafelbijeenkomst om met verschillende bedrijven en organisaties in discussie te gaan over dit onderwerp en een aantal initatieven de ruimte te geven om hun aanpak ter verbetering van arbeidsomstandigheden te presenteren. Ruim 40 vertegenwoordigers uit de modebranche, van maatschappelijke organisaties (Landelijke India Werkgroep en SOMO), brancheorganisaties MODINT, CBW-MITEX en de Raad Nederlandse Detailhandel, de Ministeries van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken en vakbond FNV waren aanwezig bij deze constructieve bijeenkomst. Medewerkers van modemerken als het Amerikaanse GAP en het Britse Next gaven inspirerende voorbeelden van stappen die modemerken kunnen zetten, aangevuld met presentaties door vertegenwoordigers van het Institute for Human Rights and Business, Fair Wear Foundation en de Asia Floor Wage Campaign.

Na de bijeenkomst heeft de Schone Kleren Campagne de merken gevraagd hoe ze ruim een jaar na de start van de campagne in de discussie over het belangrijke recht op een leefbaar loon staan. Hierop benadrukten de Nederlandse merken dat ze positief waren over de constructieve kennis die hen is aangereikt, en dat zij inzien dat ze in breed verband met leefbaar loon aan de slag moeten. C&A en WE hebben ook concrete stappen aangekondigd: C&A gaat een aantal pilot-projecten in fabrieken beginnen en WE overweegt lid te worden van een breder samenwerkingsverband om structureel met onderwerpen als leefbaar loon aan de slag te gaan. Jeansmerk J.C. Rags liet daags na de start van de campagne al weten serieuze voortgang te willen boeken en is inmiddels lid geworden van verificatie-initiatief Fair Wear Foundation.

Dat de kledingmerken aangeven het concept van leefbaar loon te ondersteunen is een doorbraak te noemen. In eerste instantie beriepen de merken zich namelijk op de gestelde voorwaarde van het betalen van het lokale wettelijke minimumloon.  Uit het onderzoek bleek echter dat het minimumloon verre van genoeg is om van te leven – omdat het in kledingproducerende landen expres laag wordt gehouden om investeerders aan te trekken, bijvoorbeeld door het loon niet jaarlijks op basis van de inflatie en stijgende voedselprijzen te verhogen. Daarnaast werd dit minumloon in een aantal gevallen niet eens uitbetaald.

De bijeenkomst vormde de afsluiting van deze campagne. Dit betekent helaas niet dat de kledingarbeidsters die de moed hadden om zich in het onderzoek uit te spreken, nu een leefbaar loon verdienen. Daarom zal de Schone Kleren Campagne in gesprek blijven met de Nederlandse kledingmerken en zal hun vooruitgang op het gebied van loon kritisch gevolgd worden. De onderwerpen leefbaar loon en vrouwenrechten blijven kernonderwerpen van de SKC. De campagne heeft er voor gezorgd dat de eerste stappen zijn gezet: modemerken zijn zich nu bewust van de urgentie van het onderwerp en de noodzaak van hun steun eraan. Een aantal merken zijn bereid om te onderzoeken op welke manier het loon van de mensen die onze kleding maken, omhoog kan.